Don’t look away

Jaarlijks worden in Brazilië, gedreven door armoede en criminaliteit, duizenden kinderen en jongeren uit de favella’s de straat opgestuurd om geld te verdienen. Een groot deel van de minderjarige meisjes eindigt hierdoor in de prostitutie.

Brazilie Homepage

Samen met Plan Nederland, ECPAT en Terre des Hommes heeft Free a Girl tijdens het WK de campagne Don’t look away gevoerd. Oud-voetbalinternational John de Wolf was ambassadeur van deze campagne. De campagne richtte zich op afreizende voetbalsupporters en de rol die zij kunnen spelen om misstanden rondom prostitutie van minderjarigen te signaleren en te melden. Het WK is voorbij, de media is uitgezoomd, de voetbalsupporters zijn naar huis maar het probleem is er nog steeds.

Free a Girl ondersteunt verschillende projecten in Brazilië, waarmee wij ons inzetten om jonge meisjes uit de prostitutie te bevrijden, op te vangen en daders veroordeeld te krijgen. Samen met onze partners werken wij in de armste en meest gewelddadige wijken van Brazilië, waar drugs en prostitutie het straatbeeld bepalen. Klik hier om te lezen wat wij doen.

Reportages bij Hart van Nederland

Hart van Nederland is samen met John de Wolf en zijn zonen Desley (23) en Rodney (27) naar Brazilië afgereisd om de situatie met eigen ogen te aanschouwen. Ze ontmoeten onder meer een drugsverslaafde prostituee van 16 jaar oud en ze zien hoe jonge meisjes, op klaarlichte dag, langs de weg staan op zoek naar betaalde seks. Op een indringende en confronterende manier wordt duidelijk hoe het er aan toe gaat in de speelsteden van Brazilië.  De losse reportages zijn van vrijdag 9 mei tot en met vrijdag 16 mei uitgezonden bij Hart van Nederland. Zie hieronder de complete documentaire.

[jwplayer player=”1″ playlistid=”1490″]

Het ministerie van Veiligheid en Justitie ondersteunt de campagne, als vervolg op een eerdere campagne tegen sekstoerisme. Ook de reisbranche is betrokken bij de verspreiding van de campagne. Zo hebben TUI en de ANVR diverse communicatiekanalen ter beschikking gesteld. Misstanden rondom prostitutie van minderjarigen in Brazilië  kunnen gemeld worden via het speciale telefoonnummer: 0055 – 100 of op meldkindersekstoerisme.nl Ga naar dontlookaway.nl of ga naar de Facebookpagina.

Eerste resultaten – nieuwsbericht Unicef Brazilië 20 juni 2014

  • Vanaf 18 mei is het speciale telefoonnummer actief gecommuniceerd en is er 3.800 keer contact opgenomen met het meldpunt.
  • Circa 40 miljoen mensen zijn in contact gekomen met de campagnes, gericht op het tegengaan van seksuele uitbuiting van minderjarigen rondom het WK. Naast de campagne Don’t look away waren dit ook de campagnes Proteja Brasil en Não é curtição, é exploração sexual.
  • Tot 20 juni is er geen stijging in seksueel geweld tegen minderjarigen tijdens het WK geregistreerd. Unicef wijdt dit aan de voorlichting van het publiek, de goede samenwerking tussen NGO’s en Braziliaanse overheid en de verschillende preventieve acties.

Veelgestelde vragen

1. Waarom deze campagne

De Don’t Look Away-campagne vraagt voorafgaand en tijdens het WK de aandacht voor de bestrijding van seksuele uitbuiting van minderjarigen in de prostitutie in Brazilië. De nadruk ligt op het bekendmaken van het probleem zelf en op het aanspreken van voetballiefhebbers in Nederland en die naar Brazilië zullen afreizen om misstanden te signaleren en te melden. De Nederlandse campagne sluit aan bij de Don’t Look Away campagne die tegelijkertijd in Brazilië en in verschillende andere landen in Europa gevoerd wordt, een initiatief van het Braziliaanse SESI en ECPAT Frankrijk en gesteund door de EU.

2. Welke partijen werken samen bij deze campagne?

De campagne in Nederland is een gezamenlijk initiatief van Free a Girl, Terre des HommesECPAT en Plan Nederland in samenwerking met het Ministerie van Veiligheid en Justitie. De campagne wordt ondersteund door TUI Nederland en de ANVR.

3. Waarom deze organisaties?

De vier organisaties maken zich hard voor de bescherming van minderjarigen tegen seksuele uitbuiting, maar hebben daarbij een andere focus. ECPAT is een netwerk met leden in 75 landen in de hele wereld, onder andere in Nederland en Brazilië, die actief zijn in de bestrijding van kinderprostitutie, kinderpornografie, kinderhandel en kindersekstoerisme. Dat doet ECPAT door middel van onderzoek, voorlichting, lobby en actie, in samenwerking met politie en justitie en de reissector. Free a Girl wil prostitutie van kinderen en gedwongen prostitutie van jonge meisjes, waar ook ter wereld, bestrijden. Om dit te bewerkstelligen richt de stichting zich primair op het bevrijden van minderjarige meisjes die gedwongen worden tot prostitutie. Plan Nederland licht kinderen, jongeren en hun ouders voor over seksuele exploitatie, maakt hen hiertegen weerbaar en biedt jongeren daarnaast opleidingen en banen zodat zij een alternatief hebben om in hun eigen inkomen te voorzien. Terre des Hommes voorkomt dat kinderen worden uitgebuit, haalt kinderen uit uitbuitingssituaties en zorgt ervoor dat deze kinderen zich in een veilige omgeving kunnen ontwikkelen. Om de seksuele uitbuiting van kinderen structureel op te lossen, helpt Terre des Hommes niet alleen slachtoffers maar pakt de organisatie het probleem ook bij de wortels aan. Die aanpak bestaat uit preventie, bescherming en rechtshulp voor slachtoffers en promotie van kinderrechten.

4. Wat is het probleem in Brazilië?

In Brazilië werken grote aantallen kinderen en minderjarige jongeren in de seksindustrie. Vaak omdat ze geen enkel perspectief hebben of omdat ze seksueel worden geëxploiteerd. Voor de aanleg van infrastructuur en de bouw van stadions, hotels en shopping malls voorafgaand aan het WK zijn veel arbeiders uit heel Brazilië, met name jonge mannen, getrokken naar de steden waar het WK zal plaatsvinden. Daarnaast zullen tijdens het toernooi vanuit de hele wereld mannelijke supporters op de verschillende wedstrijden afkomen. Hierdoor neemt de vraag naar betaalde seks toe, zoals bij ieder groot evenement. Men verwacht dat er voor de WK 2014 extra prostituees naar de speelsteden in Brazilië komen om vooral in de lokale vraag te voorzien. Een aanzienlijk deel van deze groep betreft minderjarige meisjes en jongens (er wordt gesproken over 30%).

5. Wat is het doel van de campagne?

Veel minderjarige meisjes en jongens komen naar de WK speelsteden om in de lokale prostitutievraag te voorzien. Dat doen ze omdat ze hierdoor gedwongen worden door hun sociale omstandigheden. De campagne wil de Nederlandse supporters de boodschap meegeven: heb vooral heel veel plezier, maar let goed op dat je niet in een situatie belandt waarin je betaalde seks met een minderjarige hebt (het verschil tussen een 16 en 18 jarige is ook niet goed te zien) en meld het als je misstanden ziet. Het belangrijkste doel van de campagne is het vergroten van het bewustzijn rondom de problematiek van prostitutie van minderjarigen en het melden van misstanden.

6. Wat doen de betrokken organisaties in Brazilië?

In Brazilië zijn er de laatste twintig jaar veel organisaties actief geworden om kinderen uit de seksindustrie te halen of om te voorkomen dat ze er in terecht komen. Dat geldt ook voor ECPAT en Plan. Zij werken er al langer. ECPAT is letterlijk opgericht voor dit doel. De naam zegt het al: End Child Prostitution, Child Pornography And Trafficking of Children for Sexual Purposes. In Brazilië ondersteunt ECPAT Nederland het ECPAT Brazilië netwerk en werkt daarnaast samen met Plan aan een programma gericht op het bestrijden van sekstoerisme. Plan richt zich in Brazilië op preventie door samen te werken met de toeristische industrie en hotels en horeca aan te sporen een zero-tolerence beleid te volgen waar het gaat om seks met minder jarigen. En door kinderen, jongeren en hun ouders voor te lichten over seksuele exploitatie, hen hiertegen weerbaar te maken en jongeren daarnaast opleidingen en banen te bieden zodat zij een alternatief hebben om in hun eigen inkomen te voorzien. Free a Girl: samen met haar partners werkt Free a Girl in de armste en meest gewelddadige wijken van Brazilië, waar drugs en prostitutie het straatbeeld bepalen. Via straatwerk wordt geprobeerd om minderjarigen uit de prostitutie los te weken door ze toegang te geven tot medische- en psychologische hulpverlening en scholing. Daarnaast worden mannen, zoals vrachtwagen chauffeurs, bewust gemaakt van de situatie van de meisjes en jongens en de straffen die staan op seks met minderjarigen. Terre des Hommes: kinderprostitutie is een belangrijk aandachtsgebied van Terre des Hommes in de strijd tegen kinderuitbuiting. Wereldwijd werkt zij samen met lokale projectpartners om voorlichting te geven, slachtoffers op te vangen en daders op te sporen. In Brazilië steunt zij tijdens het WK een project op het gebied van versterken van lokale autoriteiten en politie om kinderen tijdens het WK beter te kunnen beschermen tegen seksuele uitbuiting en misbruik.

7. Wat kun je doen als je iets ziet?

Bij het vermoeden van seksuele uitbuiting van een minderjarige, kun je een melding doen bij: www.meldkindersekstoerisme.nl. In Brazilië kun je de hotline 100 overal vandaan bellen, bijvoorbeeld vanuit je hotel. Meld het voorval zo gedetailleerd mogelijk. Stel ook je reisleiding of reisorganisatie op de hoogte. Die heeft meestal een samenwerkingscontract met het hotel en kan het hotel hierop aanspreken of de samenwerking beëindigen. Seksueel misbruik van minderjarigen in het buitenland is ook strafbaar in Nederland.

8. Als je het nummer 100 belt moet je dan een landennummer draaien?

Dat hoeft niet als je een locale simcard hebt of bijvoorbeeld als je vanuit je hotel belt, dan is het ook gratis! Bel je met je mobiele telefoon (NL simcard) dan moet je eerst de landencode draaien: +55 en kost het geld!

9. Welke gegevens moet je dan melden?

Ga uit van de 5 W’s:

  • Waar (land, naam plaats, hotel, bar);
  • Wat (gepleegd feit/ handeling/ aanleiding);
  • Wie (identiteit dader/ slachtoffer);
  • Wanneer (datum, tijd);
  • Waarheen (reisgegevens, datum en tijd vlucht, naam vliegmaatschappij).

Uiteraard beschik je meestal niet over al deze gegevens, maar hoe meer je weet hoe groter de kans dat er actie ondernomen kan worden.

10. Wat gebeurt er dan? Helpt het?

De melding bij meldkindersekstoerisme.nl, dat gehuisvest is bij het Meldpunt Kinderporno, wordt beoordeeld door het meldpunt. Als er voldoende aanknopingspunten (naam –Nederlandse- dader en slachtoffer, plaats delict, omstandigheden etc.) voor verder onderzoek zijn wordt dit naar het Team Kinderpornografie en Kindersekstoerisme van de Nationale Politie gestuurd en daar verder bewerkt. Mocht er sprake zijn van een crisissituatie dan zal zo snel mogelijk lokale politie ingeschakeld worden ( wat nu natuurlijk ingewikkelder is als het ergens in Brazilië gebeurt). Vanaf 1 april is een Nederlandse politie liaison gevestigd in Brazilië die het een en ander kan vergemakkelijken. Dial 100 is een in Brazilië gratis telefoondienst van het Braziliaanse ministerie van Mensenrechten die 24 uur per dag, 7 dagen per week meldingen van vermoeden van geweld tegen kinderen ontvangt. Deze worden geanalyseerd en doorgestuurd naar de instanties die verantwoordelijk zijn voor onderzoek en de bestraffing in gevallen van geweld. Afhankelijk van de specifieke gegevens zal lokaal onderzoek gedaan worden en in geval van crisis zal de politie ingeschakeld worden en lokale sociaal werkers en/of hulpverleners.

11. Hoe zie je of er sprake van misbruik is, waar moet je op letten?

Om misbruik van kinderen in het buitenland te kunnen herkennen, is gezond verstand vaak de beste raadgever. Niet iedere situatie is ‘fout’. Je moet iets melden als:

  • Een toerist zich met een lokaal kind afzondert in bijvoorbeeld een hotelkamer;
  • Een persoon een kind of jongere aanbiedt voor seks;
  • Een toerist op zoek is naar seksuele diensten van kinderen of jongeren;
  • Een hotel of reisorganisatie vermoedelijk seksuele uitbuiting van kinderen toestaat op hun terrein of in of via hun onderneming. Let op! Het is niet de bedoeling dat toeristen of toerismepersoneel de taak van de politie overnemen en met gevaar voor zichzelf aan een politieonderzoek beginnen. Wanneer iemand beschikt over informatie, is het de bedoeling dit te melden aan de juiste instanties.

12. Wat kun je verder nog doen?

Kies een reisorganisatie die de Tourism Child Protection Code heeft ondertekend. Vermijd discotheken, bars, massagesalons en bordelen waar kinderen aanwezig zijn en verblijf niet in hotels waar lokale minderjarigen mee mogen in de hotelkamer. Je kunt ook een donatie doen via de doneerknop op de website dontlookaway.nl of door DONTLOOKAWAY te sms-en naar 4333 (3,00 per sms). De donaties worden verdeeld over projecten van de 4 organisaties gericht op de bestrijding van seksuele uitbuiting van minderjarigen in Brazilië.

13. Wat doet de Braziliaanse overheid?

De wetgeving in Brazilië is duidelijk: seks met kinderen onder de 18 is verboden en er staan zware straffen op. Een gevangenisstraf van 10 jaar is geen uitzondering. De overheid probeert met preventief beleid en in samenwerking met maatschappelijke organisaties een halt toe te roepen aan de uitbuiting van minderjarigen in de seksindustrie. Maar rond grote manifestaties als het WK voetbal zijn er ook verschillende maatregelen die averechts werken. Dat geldt bijvoorbeeld voor het schoonvegen van sloppenwijken om de stad (de omgeving van stadions) er goed uit te laten zien. Daardoor komen de bewoners van die wijken in de verdrukking. Voor kinderen wordt de situatie vaak onoverzichtelijk omdat de normale structuren – hoe gering ook – wegvallen en ze nog kwetsbaarder worden.

14. Hoe groot is het probleem kindersekstoerisme eigenlijk?

In verschillende landen is het al jarenlang een groot probleem. De rechten van kinderen worden op grote schaal geschonden. Meest bekend uit de media zijn bijvoorbeeld landen als Thailand, Filippijnen en Brazilië. In Brazilië gaat het naar schattingen van de VN en Unicef om enkele honderdduizenden kinderen. Het zijn ruwe schattingen en het is moeilijk om betrouwbare gegevens te verzamelen omdat de activiteiten illegaal zijn en niet zichtbaar. Er zijn wel meldingscijfers van de organisatie DIAL 100 ( DISQUE 100), een Braziliaans ‘hotline’ waar mensen misstanden als seksuele uitbuiting kunnen melden. Daarbij was in 2012 en 2013 sprake van zo’n 8000 meldingen van seksuele exploitatie van personen jonger dan 18 per jaar. De gevallen die gemeld worden zijn het topje van de ijsberg. Veelal wordt er geen melding gedaan van seksueel misbruik van wegen het wantrouwen in het rechtssysteem en gebrek aan kennis over kinderrechten. Ook zijn er weinig daadwerkelijke meldingen van kindersekstoerisme (slechts enkele tientallen per jaar) Dit betekent overigens niet dat het geen probleem is. Hoewel in vergelijking met tien jaar geleden al veel minder sprake is van zichtbare kinderprostitutie op stranden en op toeristische locaties, zijn er veel signalen van minder openlijke seksuele exploitatie. De organisaties hebben ter voorbereiding op de campagne een onderzoek laten doen en dringen naar aanleiding daarvan aan op nader onderzoek om een beter beeld te krijgen van de daadwerkelijke situatie en van de werking van acties en maatregelen. Het onderzoek is op te vragen bij de betrokken organisaties.

15. Gaat het vooral om kindersekstoerisme of is het algemener?

De omvang van kindersekstoerisme is moeilijk in te schatten. Het is moeilijk te onderscheiden van kinderprostitutie door Brazilianen, waaronder sekstoerisme binnen het land zelf: mannen die op reis gaan op zoek naar goedkope seks. Internationaal kindersekstoerisme lijkt een relatief klein aandeel te vormen binnen het grotere probleem van seksuele uitbuiting van minderjarige meisjes (en jongens) in Brazilië. We spreken de afreizende voetbalsupporter dan ook niet aan als mogelijke dader, maar als bondgenoot in het aanpakken van het probleem.

16. Zijn er de laatste jaren Nederlandse toeristen gearresteerd?

Ja, in 2013 zijn 22 meldingen bij meldkindersekstoerisme.nl binnengekomen. Deze hebben tot vier politieonderzoeken geleid, twee in Nederland, een in België en een in Duitsland. In Brazilië is eind 2013 een Nederlander gearresteerd op verdenking van seksueel misbruik van enkele jonge meisjes. De man had al eerder in Brazilië vier jaar vastgezeten vanwege seks met meisjes jonger dan 15 jaar.

17. Er was ook een campagne tegen sekstoerisme op Schiphol. Is dat hetzelfde?

De campagne tegen kindersekstoerisme van de afgelopen jaren heeft een vergelijkbare doelstelling. Er werden flyers uitgedeeld aan reizigers die vertrokken naar een bestemming buiten de EU (buiten het Schengen gebied). Het ministerie van Veiligheid en Justitie en de Koninklijke Marechaussee voeren deze campagne samen met partners in de toeristenindustrie (ANVR, TUI) en met ECPAT en Plan Nederland. Door middel van flyers op Schiphol bij vertrek naar landen buiten de EU en door middel van publicitaire acties. Er werd gevraagd verdachte zaken te melden, bijvoorbeeld bij www.meldkindersekstoerisme.nl of Meld Misdaad Anoniem (0800-7000). Deze campagne zal dit jaar weer worden voortgezet.

18. Wat gebeurt er als iemand in Brazilië wordt betrapt op seks met minderjarigen?

Dan wordt deze persoon gearresteerd en voor het gerecht gebracht. In Brazilië kan dat tot een lange gevangenisstraf van wel tien jaar leiden. Mocht een Nederlandse persoon aan de Braziliaanse justitie ontsnappen dan kan deze in Nederland vervolgd worden, en mogelijk in Nederland in de gevangenis belanden.

19. Wat moet iemand doen die ziet dat een kind betrokken is bij seks met volwassenen?

Zo goed mogelijk alles vastleggen (locatie, tijd, uiterlijke kenmerken van betrokken persoon), bijvoorbeeld met mobiele telefoon en melden. In Brazilië kun je hiervoor het lokale telefoonnummer 100 bellen of als je met de eigen Nederlandse mobiele telefoon belt, +55 100. Of je kunt melding maken via het meldformulier op www.meldkindersekstoerisme.nl.

20. Wat gebeurt er dan met de meisjes als er aangifte is gedaan?

Dial 100 is een gratis telefoondienst van het Braziliaanse ministerie van Mensenrechten die 24 uur per dag, 7 dagen per week meldingen van vermoeden van geweld tegen kinderen ontvangt. Deze worden geanalyseerd en doorgestuurd naar de instanties die verantwoordelijk zijn voor onderzoek en de bestraffing in gevallen van geweld (waaronder ook seksueel geweld en uitbuiting). Afhankelijk van de specifieke gegevens zal lokaal onderzoek gedaan worden en in geval van crisis zullen de politie en lokale sociaal werkers en/of hulpverleners ingeschakeld worden. Als er aangifte is gedaan (dit kan alleen bij de politie), zal de politie afhankelijk van de ernst van de situatie en de beschikbare gegevens over gaan tot het oppakken van de dader en er voor zorgen dat er opvang (veilig onderdak) en hulp (medische, psychologisch zorg) is voor het slachtoffer. De snelheid van actie zal afhangen van de plaats waar het gebeurt en beschikbaarheid van politie en hulpverlening.

21. Hoeveel voetbalfans zullen er naar verwachting naar Brazilië gaan voor de WK?

In totaal zijn er 10.700 kaarten voor Nederlandse supporters beschikbaar en deze zijn allemaal uitverkocht. Naar verwachting zullen er ook Oranje supporters zonder een stadionkaartje reizen.

22. Waar kan ik meer informatie vinden?

Op www.dontlookaway.nl of op de websites van de betrokken organisaties. Als je de campagne op social media wilt volgen dan kan dat via facebook.com/dontlookaway of via Twitter: #dontlookaway. Mocht je daar de informatie niet vinden die je zoekt, dan kun je je vraag mailen naar info@dontlookaway.nl.

23. Is Brazilië het land waar kinderprostitutie het ergste is?

Dit is moeilijk te zeggen. In de media worden landen als Thailand, Filippijnen, India, Cambodja en Brazilië vaak genoemd als landen waar seksuele uitbuiting van minderjarigen in relatie tot reizen veel voorkomt. Maar het probleem doet zich in veel landen in de hele wereld voor en in alle werelddelen, Afrika, de Amerika’s, Azië en Europa.

24. Neemt de Nederlandse overheid ook deel aan de campagne?

Ja, de Nederlandse overheid – het ministerie van Veiligheid en Justitie – neemt ook deel aan de campagne. Het ministerie van Justitie en de Koninklijke Marechaussee voeren al enkele jaren samen met de toeristenindustrie (ANVR, TUI) en met ECPAT en Plan Nederland een campagne tegen sekstoerisme. Door middel van flyers op Schiphol bij vertrek naar landen buiten de EU en door middel van publicitaire acties. Ook wordt gevraagd verdachte zaken te melden, bijvoorbeeld bij Meld Misdaad Anoniem (0800-7000) of via www.meldkindersekstoerisme.nl. In de aanloop naar de Wereldkampioenschappen ondersteunen het ministerie, TUI en de ANVR de campagne Don’t look away, door een financiële bijdrage en publicitaire ondersteuning.

25. Hoeveel geld wordt er aan besteed?

Het totale campagnebudget is € 40.000,-. Dit bedrag wordt door de 4 organisaties en het Ministerie van Veiligheid en Justitie gezamenlijk ter beschikking gesteld. Daarnaast stellen zowel de ANVR als TUI hun communicatiekanalen beschikbaar en ondersteunt TUI de campagne door een aantal vliegtickets ter beschikking te stellen die het mogelijk maakten dat een televisieploeg een reportagereeks over het onderwerp produceerde. Het bureau dat de campagne ontwierp en ondersteunt bij de uitvoering (MEC) doet dat tegen een zeer gereduceerd tarief.

26. Wat gebeurt er met donaties?

De donaties worden gelijkelijk verdeeld onder de vier betrokken organisaties. Het geld wordt gebruikt voor projecten in Brazilië of projecten tegen kindersekstoerisme in algemenere zin. Elke organisatie maakt op de campagnesite zelf duidelijk hoe de bijdragen worden besteed.

27. Welk bureau ontwikkelt de campagne?

Communicatiebureau MEC ontwikkelt de strategie en de middelen voor de campagne.

28. Krijgt het bureau betaald?

Ja. Het bureau werkt voor een zeer gereduceerd tarief om de campagne te ontwikkelen en steekt er veel energie en eigen uren in. MEC zet zich ervoor in om zoveel mogelijk gratis publiciteit te regelen. Daarnaast maakt de campagne gebruik van het reeds bestaande concept dat voor de gelijknamige, internationale campagne is uitgewerkt. Deze campagne wordt zowel in Europa als in Brazilië ondersteund.

29. SBS speelt er ook een rol bij. Krijgt SBS betaald?

SBS maakt een serie reportages en een langere documentaire in Brazilië die uitgezonden wordt als onderdeel van het programma Hart van Nederland (12 t/m 16 mei). SBS stelt het materiaal ter beschikking voor gebruik in de campagne. SBS wordt hiervoor niet betaald. Om de reportages financieel mogelijk te maken is de volgende verdeling: de samenwerkende organisaties nemen de reis- en verblijfkosten voor hun rekening, SBS de kosten van de cameraploeg, het ontwikkelen en uitzenden van de reportages.

30. John de Wolf is ambassadeur. Krijgt hij er voor betaald?

John de Wolf zet zich in als ambassadeur voor de campagne en krijgt een onkostenvergoeding.